Cfare janë koronaviruset, COVID-19?

3877986-1200x800.jpg

Cfarë është një koronavirus?

Koronaviruset janë një familje e madhe e viruseve që mund të shkaktojnë sëmundje te kafshët ose njerëzit. Në njerëzit, disa koronaviruse dihet se shkaktojnë infeksione të rrugëve të frymëmarrjes duke filluar nga ftohja e zakonshme deri te sëmundjet më të rënda siç janë Sindroma e frymëmarrjes në Lindjen e Mesme (MERS) dhe Sindromi Respirator Akut i Rëndë (SARS). Koronavirusi më i zbuluar së fundmi shkakton sëmundjen e koronavirusit COVID-19.

Cfarë është COVID-19?

COVID-19 është sëmundja infektive e shkaktuar nga koronavirusi më i zbuluar së fundmi. Ky virus dhe sëmundja e re ishin të panjohura para fillimit të shpërthimit në Wuhan të Kinës, në Dhjetor 2019.

A është COVID-19 e njëjtë me SARS?

Jo. Virusi që shkakton COVID-19 dhe ai që shkaktoi shpërthimin e (SARS) në 2003 janë të lidhura me njëra-tjetrën gjenetikisht, por sëmundjet që ata shkaktojnë janë mjaft të ndryshme. SARS ishte më vdekjeprurëse por shumë më pak infektive sesa COVID-19. Nuk ka pasur shpërthime të SARS në botë që prej vitit 2003.

Cilat janë simptomat e COVID-19?

Simptomat më të zakonshme të COVID-19 janë:

  • Ethe
  • Lodhje
  • Kollë e thatë

Disa pacientë mund të kenë

  • Dhimbje muskulare
  • Kongjestion të hundës 
  • Rjedhje hundësh 
  • Dhimbje të fytit 
  • Diarre

Këto simptoma janë zakonisht të lehta dhe fillojnë gradualisht. Disa njerëz infektohen por nuk shfaqin ndonjë simptomë .
Shumica e njerëzve (rreth 80%) shërohen nga sëmundja pa pasur nevojë për trajtim të veçantë. Rreth 1 nga çdo 6 persona që marrin COVID-19 sëmuret rëndë dhe zhvillon vështirësi në frymëmarrje.
Njerëzit e moshuar dhe ata me probleme  mjekësore si presioni i lartë i gjakut, semudjet e zemrës ose diabeti, kanë më shumë gjasa të zhvillojnë sëmundje serioze.
Njerëzit me ethe, kollë dhe vështirësi në frymëmarrje duhet të kërkojnë kujdes mjekësor.

Si përhapet COVID-19?

  • Njerëzit mund të infektohen  me COVID-19 nga të tjerët që kanë virusin.
  • Sëmundja mund të përhapet nga një person në tjetrin përmes pikave të vogla(sperklat)qe dalin  nga hunda ose goja, të cilat përhapet kur një person  me COVID-19  nxjerr jashtë kur kollitet.
  • Këto pikat zbarkohen në objekte dhe sipërfaqe rreth personit.
  • Njerëzit e tjerë më pas marrin COVID-19 duke prekur këto objekte ose sipërfaqe, më pas duke prekur sytë, hundën ose gojën.
  • Njerëzit gjithashtu mund të marrin COVID-19 nëse marrin frymë gjate kollitjes një personi me COVID-19 dhe sperklat shperndahen ne ajer. Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të qëndroni më shumë se 1 metër larg nga një person i sëmurë.

Nam liber tempor cum soluta nobis eleifend option congue nihil imperdiet doming id quod mazim placerat facer possim assum. Typi non habent claritatem insitam; est usus legentis in iis qui facit eorum claritatem. Investigationes demonstraverunt lectores legere me lius quod ii legunt saepius. Claritas est etiam processus dynamicus, qui sequitur mutationem consuetudium lectorum. Mirum est notare quam littera gothica, quam nunc putamus parum claram, anteposuerit litterarum formas humanitatis per seacula quarta decima et quinta decima. Eodem modo typi, qui nunc nobis videntur parum clari, fiant sollemnes in futurum.

A mund të transmetohet virusi që shkakton COVID-19 përmes ajrit?

Studimet e deritanishme sugjerojnë që virusi që shkakton COVID-19 transmetohet kryesisht përmes kontaktit me sperklat e frymëmarrjes dhe jo përmes ajrit.

A mund të merret COVID-19 nga një person që nuk ka simptoma?

Mënyra kryesore që përhapet sëmundja është përmes sperklave të frymëmarrjes të leshuara nga dikush që kollitet. Rreziku i marrjes së COVID-19 nga dikush pa simptoma është shumë i ulët. Sidoqoftë, shumë njerëz me COVID-19 përjetojnë vetëm simptoma të lehta. Kjo është veçanërisht e vërtetë në fazat e hershme të sëmundjes. Prandaj është e mundur për të marre COVID-19 nga dikush që ka, për shembull, vetëm një kollë të lehte dhe nuk ndjehet i sëmurë.

A mund ta marr COVID-19 nga fecet e dikujt me sëmundje?

Rreziku i kapjes së COVID-19 nga jashtëqitjet e një personi të infektuar duket të jetë i ulët. Ndërsa hetimet fillestare sugjerojnë se virusi mund të jetë i pranishëm në feces në disa raste, përhapja nëpër këtë rrugë nuk është një tipar kryesor i shpërthimit. OBSH po vlerëson studimet e vazhdueshme mbi mënyrat e përhapjes së COVID-19 dhe do të vazhdojë të ndajë gjetje të reja. Për shkak se ky është një rrezik, sidoqoftë, është një arsye tjetër për të pastruar duart rregullisht, pasi të keni përdorur banjën dhe para se të hani.

 A mund të infektohen njerëzit me COVID-19 nga një burim shtazor?

Koronaviruset janë një familje e madhe e viruseve që janë të zakonshëm tek kafshët. Herë pas here, njerëzit infektohen me këto viruse të cilat më pas mund të përhapen te njerëzit e tjerë. Për shembull, SARS-CoV ishte e shoqëruar me macet civet dhe MERS-CoV transmetohet nga devete. Burimet e mundshme të kafshëve të COVID-19 nuk janë konfirmuar ende.

Për të mbrojtur veten,  ne raste të tilla si kur vizitoni tregjet e kafshëve të gjalla, shmangni kontaktin e drejtpërdrejtë me kafshët dhe sipërfaqet në kontakt me kafshët. Siguroni praktika të mira për sigurinë e ushqimit në çdo kohë. Trajtoni mishin e papjekur, qumështin ose organet e kafshëve me kujdes për të shmangur ndotjen e ushqimeve të papjekura dhe për të shmangur konsumimin e produkteve shtazore të gjalla ose  pak të pjekura.

A mund ta marr COVID-19 nga kafshët e mia?

Nuk ka prova që një qen, mace ose ndonjë kafshë shtëpiake mund të transmetojnë COVID-19. COVID-19 është përhapur kryesisht përmes pikave(sperklave) të prodhuara kur një person i infektuar kollitet, teshtit ose flet. Për të mbrojtur veten pastroni duart shpesh.

 


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


ITH eshtë një institucion mjekësor i përkushtuar për të ofruar kujdes cilësor ,vëmendje te pakursyer ndaj përsosmërinë klinike dhe sigurise se pacientit, me një pasion të pashembullt nga gjithe stafi ,për të siguruar kujdesin shëndetësor më të mirë për ata që ne shërbejmë. ITH eshte vendi ku opinioni mjeksor nuk njeh kombesi.

Recent Posts

Copyright by Abitech 2020. All rights reserved.